22 487 12 23 [email protected]

Praca osoby niepełnosprawnej w nocy i inne regulacje dotyczące zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego

utworzone przez | 1, 03, 2018 | Zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego

Pracodawcy, którzy rozważają zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych często pytają: czy osoby z orzeczeniem mogą pracować w porze nocnej? Jakie są dodatkowe uprawnienia pracowników niepełnosprawnych? Postanowiliśmy więc odpowiedzieć na to pytanie i przedstawić główne przywileje przysługujące pracownikom z niepełnosprawnością.

Czytając poniższy artykuł znajdziesz odpowiedź na pytania:

  • Ile godzin maksymalnie może pracować pracownik niepełnosprawny w ciągu doby i jaka przysługuje mu przerwa w pracy?
  • Jaki wymiar urlopu przysługuje osobie ze znacznym stopniem niepełnosprawności?

Jakie korzyści niesie za sobą zatrudnienie osób niepełnosprawnych? Dowiedz się jak obniżyć wpłatę na PFRON i zyskać lojalnych pracowników czytając nasz poprzedni artykuł

Kiedy wliczyć pracowników do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych?

Pracownicy z orzeczoną niepełnosprawnością objęci są dodatkowymi przywilejami w odróżnieniu od pozostałych pracowników. Zanim jednak przejdziemy do wyszczególnienia tych dodatkowych uprawnień pracowników niepełnosprawnych warto dowiedzieć się, kiedy można zaliczyć pracownika do wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych? Wyraźną odpowiedź dał w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego:

“(…)wliczenie przez pracodawcę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych poszczególnych pracowników jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy przedstawią mu oni dokument potwierdzający stopień niepełnosprawności, co z kolei rodzi po stronie pracodawcy obowiązek realizacji szczególnych uprawnień pracowniczych określonych w art. 15-20 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Organ powołał się na art. 15 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym osoby te winny być wliczane do wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia następującego po dniu dostarczenia pracodawcy orzeczenia.”

Źródło: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 czerwca 2009 r. II FSK 286/08



Czy pracownicy niepełnosprawni mogą pracować w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych?

Zgodnie z ustawą o rehabilitacji osoby niepełnosprawne nie mogą być zatrudniane w porze nocnej i nie mogą wykonywać swoich obowiązków w godzinach nadliczbowych. Zakaz ten dotyczy pracowników posiadających zarówno orzeczenia o niepełnosprawności ze stopniem lekkim, jak i umiarkowanym i znacznym. Jedynie w dwóch przypadkach zasada ta nie obowiązuje:

  • gdy pracownik zatrudniony jest przy pilnowaniu i wykonuje czynności bezpośrednio związane z monitorowaniem mienia,
  • oraz gdy sam wyrazi chęć pracy w nocy. Wówczas lekarz medycyny pracy lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną wyraża na to zgodę. Koszty takich badań pokrywa pracodawca.

Pora nocna nie została zdefiniowana w ustawie o rehabilitacji. Obejmuje ona kolejno osiem godzin pomiędzy godzinami 21.00 i 7.00, jednak dokładnie określa ją pracodawca w regulaminie pracy albo w pisemnej informacji o warunkach zatrudnienia przekazywanej pracownikowi.

Pracownik niepełnosprawny praca w nocy

praca dla niepełnosprawnych w nocy

Dodatkowe uprawnienia pracowników niepełnosprawnych. Skrócony czas pracy

Czas pracy pracownika z lekkim stopniem niepełnosprawności nie może przekraczać 8 godzin w ciągu dnia i 40 godzin w ciągu tygodnia. Czas pracy pracowników ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności jest dodatkowo skrócony i nie może przekraczać 7 godzin w ciągu dnia i 35 godzin w ciągu tygodnia. Stosowanie tych norm czasu pracy nie powoduje obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości. Co istotne, wymiar czasu pracy pracowników niepełnosprawnych ma charakter stały. Oznacza to, że liczba przepracowanych godzin w ciągu dnia lub tygodnia wynosi zawsze tyle samo i nie może się zmieniać.

Pracowników niepełnosprawnych nie obowiązują normy czasu pracy zawarte w Kodeksie pracy i nie dotyczy ich stosowanie przeciętnej liczby godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Jeżeli pracownik niepełnosprawny posiada zaświadczenie od lekarza medycyny pracy zezwalające mu na pracę w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych lub zgodę na pracę w wymiarze 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, to pracodawca może mu zlecać pracę wg norm ujętych w Kodeksie pracy. Takie zaświadczenie może otrzymać na swój osobisty wniosek.

Osoby niepełnosprawne pracujące w porze nocnej mają prawo do otrzymywania dodatku do wynagrodzenia w postaci zwiększonej o dwadzieścia procent stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę lub ryczałtu. Ryczałt przysługuje pracownikom stale wykonującym swoją pracę w porze nocnej poza zakładem pracy. Wysokość ryczałtu powinna być równa przewidzianemu wymiarowi pracy w nocy. W przypadku nadgodzin pracownicy mają prawo do otrzymywania dodatku za godziny nadliczbowe oraz dodatku za pracę w porze nocnej.

Pracownikowi niepełnosprawnemu nieposiadającemu zgody na pracę powyżej 7 godzin dziennie przysługuje rekompensata w postaci czasu wolnego lub dodatkowego wynagrodzenia od każdej przepracowanej godziny powyżej 7 ciągu dnia. Jeżeli natomiast uzyska dodatkowo zgodę od lekarza na pracę w wymiarze 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, to rekompensata będzie przysługiwać od każdej przepracowanej godziny powyżej 8 w ciągu dnia.

Czas pracy osoby niepełnosprawnej i przerwy w pracy

Pracownik niepełnosprawny ma prawo do zwiększonego urlopu i dodatkowej przerwy w pracy

Dodatkowe uprawnienia pracowników niepełnosprawnych obejmują także większy wymiar urlopu w ciągu roku oraz dodatkową przerwę w pracy. Wydłużenie wymiaru czasu pracy pracownika niepełnosprawnego z 7 do 8 godzin w ciągu dnia nie ma wpływu na jego prawo do dodatkowego urlopu. Jest to 10 dni roboczych w ciągu roku kalendarzowego i przysługuje z tytułu posiadanego orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności art. 19 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dodatkowy urlop jest naliczany, jeśli osoba z orzeczeniem przepracuje minimum rok w oparciu o umowę o pracę.

Ile łącznie przysługuje dni urlopowych pracownikowi niepełnosprawnemu?

Każdemu pracownikowi zatrudnionemu nie dłużej niż 10 lat przysługuje 20 dni roboczych zwykłego urlopu wypoczynkowego. Jeżeli staż pracy pracownika wynosi więcej niż 10 lat, to przysługuje mu 26 dni zwykłego urlopu wypoczynkowego. Dla pracowników niepełnosprawnych będzie to analogicznie 30 lub 36 dni roboczych w ciągu roku kalendarzowego.

Kiedy pracownikowi niepełnosprawnemu nie przysługuje prawo do dodatkowego urlopu?

  • W przypadku kiedy posiada już prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych, dotyczy to np. pracowników naukowych lub nauczycieli.
  • W przypadku kiedy jest już uprawniony do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów, dotyczy to np. sędziów lub pracowników zatrudnionych przy pracy szczególnie uciążliwej. Co jednak istotne, jeżeli wymiar dodatkowego urlopu na podstawie odrębnych przepisów jest niższy niż 10 dni roboczych, to pracownikowi niepełnosprawnemu przysługuje dodatkowy urlop w całości.

Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego pracownik niepełnosprawny nabywa po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia go do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Co również ważne, brana jest pod uwagę data wystawienia orzeczenia a nie data dostarczenia dokumentu do pracodawcy. Prawo nabywa w całości i przysługuje niezależnie czy jest to pierwszy czy ostatni miesiąc danego roku.

Urlop dodatkowy jest przyznawany na tych samych zasadach co zwykły urlop wypoczynkowy. Niewykorzystany przechodzi na rok następny jako urlop zaległy a pracodawca ma obowiązek udzielenia go nawet, gdy pracownik nie złoży wniosku o jego udzielenie. Musi tego dokonać do końca trzeciego kwartału następnego roku.

Kiedy pracownik niepełnosprawny nabywa prawo do dodatkowych 10 dni urlopu?

Pracownik niepełnosprawny nabywa prawo do kolejnego dodatkowego urlopu nawet w sytuacji, gdy nie wykonywał pracy z powodów zdrowotnych i pobierał w tym czasie zasiłek chorobowy. Znaczenie ma tu pozostawanie w stosunku pracy, a nie jej świadczenie, co oznacza, że dotyczy to również osób pobierających świadczenie rehabilitacyjne lub przebywających na urlopie macierzyńskim czy rodzicielskim. Wyjątek stanowi urlop bezpłatny, zdrowotny lub nieświadczenie pracy z powodu odbywania kary pozbawienia wolności czy odbywania służby wojskowej.

Jeżeli pracownik utracił status osoby niepełnosprawnej lub został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności, to traci prawo do kolejnego dodatkowego urlopu. Prawo jednak nie działa wstecz i nie traci możliwości wykorzystania zaległego dodatkowego urlopu, przysługującego za poprzedni okres.

“Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba niepełnosprawna nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego ze wskazanych powyżej stopni niepełnosprawności. Za dzień zaliczenia do stopnia niepełnosprawności należy uznać dzień posiedzenia zespołu orzekającego (data wydania orzeczenia).”

Małgorzata Janicka
Biuro Pełnomocnika Rządu
Źródło:  niepelnosprawni.gov.pl

Roszczenia dotyczące udzielenia dodatkowego urlopu ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat licząc od dnia, w którym to roszczenie stało się wymagalne. Trzyletni termin przedawnienia prawa do urlopu rozpoczyna się najwcześniej w ostatnim dniu roku kalendarzowego, w którym pracownik nabył to prawo.

Pracownik niepełnosprawny ma również prawo do dodatkowej przerwy w trakcie pracy w wymiarze 15 minut, czyli pracując 7 godzin w ciągu dnia przysługuje mu łącznie 30 minutowa przerwa. Ten czas może wykorzystać na gimnastykę usprawniającą lub dowolny wypoczynek. Mają do niej prawo osoby z każdym stopniem niepełnosprawności. Dodatkowa przerwa nie wpływa na wymiar czasu pracy w ciągu dnia ani na wysokość wynagrodzenia.

Finansowanie turnusów rehabilitacyjnych dla osób niepełnosprawnych

Prawo pracownika niepełnosprawnego do usprawiedliwionego zwolnienia od pracy

Pracownik ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od obowiązku w pracy z zachowaniem prawa do pełnego wynagrodzenia. Przysługuje mu w dwóch sytuacjach:

  • pracownik musi opuścić miejsce pracy w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych, usprawniających lub w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego i jego ewentualnej naprawy,
  • pracownik ma uczestniczyć w turnusie rehabilitacyjnym PFRON. Jest to 21 dni roboczych jednorazowo w ciągu roku.

Przywilej ten nie dotyczy osób z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności.

Turnusy rehabilitacyjne dla osób niepełnosprawnych

turnusy rehabilitacyjne dla osób niepełnosprawnych

Kiedy przysługuje turnus rehabilitacyjny dla pracownika niepełnosprawnego?

Pracodawca udziela pracownikowi niepełnosprawnemu zwolnienia od pracy w celu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym na podstawie wniosku od lekarza sprawującego opiekę nad tą osobą o skierowanie na turnus rehabilitacyjny. Nie dotyczy to jednak skierowania do sanatorium. Pracownik natomiast ma obowiązek przedstawić taki wniosek swojemu pracodawcy w takim terminie, by nie kolidowało to z jego obowiązkami i nie zaburzało normalnego toku pracy w firmie.
Co ważne, za okres zwolnienia od pracy przysługuje pracownikowi pełne wynagrodzenie, które jest obliczane jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Podstawą do jego wypłacenia jest przedstawienie pracodawcy dokumentu potwierdzającego pobyt pracownika na turnusie rehabilitacyjnym, który wystawia jego organizator.

Warto podkreślić, że łączny wymiar zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym i dodatkowego urlopu nie może przekroczyć 21 dni roboczych w ciągu roku kalendarzowego. Oznacza to, że jeśli przykładowo pracownik na turnus rehabilitacyjny w danym roku wykorzysta 14 dni, to przysługuje mu 7 dni dodatkowego urlopu.

Prawo pracownika niepełnosprawnego do zwolnienia od pracy jest niezależne od prawa do urlopu wypoczynkowego czy dodatkowego i w związku z tym pracodawca nie może wymagać, by pracownik uczestniczył w turnusie w trakcie trwania urlopu wypoczynkowego.

Dodatkowe uprawnienia pracowników niepełnosprawnych obejmują także zwolnienie od pracy w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych czy usprawniających lub zaopatrzenia ortopedycznego a także jego naprawie, jeśli te czynności nie mogą być wykonane poza godzinami pracy. Wówczas jest to usprawiedliwiona nieobecność w danym dniu w pracy. Warunkiem jest to, że tych czynności pracownik nie może wykonać poza godzinami pracy. Pracodawca z kolei nie może wymagać, by pracownik w tym czasie korzystał z urlopu ani zwolnienia.

Warto podkreślić, że przepisy nie określają szczegółowych zasad udzielania zwolnienia od pracy w celu wykonania specjalistycznych badań czy zaopatrzenia ortopedycznego, w związku z tym pracodawca sam określa te zasady. Może go udzielić na podstawie skierowania lub zaświadczenia o odbyciu takich badań.

Uprawnienia pracownicze osób niepełnosprawnych

FAQ

Jaka przerwa dla pracownika niepełnosprawnego?

Osobie niepełnosprawnej – bez względu na dobowy wymiar czasu pracy – przysługuje prawo do dodatkowej przerwy w pracy, w wymiarze 15 minut, na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Dodatkowa przerwa wliczana jest do czasu pracy, przysługuje bez względu na rodzaj stopnia niepełnosprawności i należy się obok, a nie zamiast przerwy wynikającej z KP.

Czy pracownik niepełnosprawny może pracować w nocy i godzinach nadliczbowych?

Osoba niepełnosprawna nie może być także zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. W takim wypadku nie ma znaczenia, jaki stopień niepełnosprawności posiada pracownik. Zakaz zatrudniania osób niepełnosprawnych, w dwóch przypadkach, może nie mieć zastosowania: w przypadku osób niepełnosprawnych pracowników zatrudnianych przy pilnowaniu mienia oraz w przypadku, gdy na wniosek niepełnosprawnego pracownika, zostanie uzyskana zgoda od lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne.

Jaki jest czas pracy osoby niepełnosprawnej?

Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Regulacja ta dotyczy każdej osoby niepełnosprawnej bez względu na jej stopień niepełnosprawności. Czas pracy osoby niepełnosprawnej cechującej się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

0 komentarzy
Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *