POChP a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Poradnik

Szukając wyjaśnienia swojej sytuacji, często trafiasz na sprzeczne informacje, a odpowiedź „to zależy” w niczym Ci nie pomaga. Wprost komplikuje działania. Dlatego w tym artykule wyjaśnię Ci, czy na POChP można dostać orzeczenie i kiedy.

Warto wiedzieć, że sama diagnoza obturacyjnej choroby płuc nie daje statusu niepełnosprawności. Jednak może stanowić podstawę do przyznania orzeczenia i stopnia, także umiarkowanego lub znacznego. Kluczowe są objawy, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu i Twoja dokumentacja medyczna. Sprawdź, na co patrzy zespół orzekający, jakie stopnie są możliwe, co możesz zyskać i jak wygląda cała procedura – krok po kroku.

Czy na POChP można dostać orzeczenie o niepełnosprawności?

Tak, ale obturacyjna choroba płuc sama w sobie nie jest podstawą do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zespół orzekający nie ocenia wyłącznie diagnozy wynikającej z dokumentacji medycznej, lecz przede wszystkim to, jak POChP wpływa na Twoje codzienne funkcjonowanie.

Dlatego kluczowe pytanie brzmi nie „czy masz POChP”, ale jak bardzo choroba ogranicza Ci życie.

W polskim prawie niepełnosprawność jest definiowana jako trwała lub długotrwała niezdolność do pełnienia ról społecznych, w szczególności do pracy, spowodowana naruszeniem sprawności organizmu [ustawa, art. 1].

Kiedy obturacyjna choroba płuc jest podstawą do wydania orzeczenia?

POChP staje się podstawą do wydania orzeczenia wtedy, gdy choroba ma charakter przewlekły, postępujący i realnie ograniczający Twoje funkcjonowanie. Dla zespołu orzekającego liczy się to, czy schorzenie:

1. spełnia kryterium długotrwałości.
2. czy powoduje trwałe konsekwencje zdrowotne [rozporządzenie, § 2].

Zatem znaczenie ma stopień zaawansowania choroby, częstotliwość zaostrzeń, odpowiedź na leczenie oraz to, czy pomimo terapii objawy nadal utrudniają Ci normalne życie. W praktyce im bardziej zaawansowana choroba, tym większa szansa na pozytywne rozstrzygnięcie. Przy wcześniejszych stadiach jest to również możliwe – pod warunkiem dobrze udokumentowanych ograniczeń.

Z punktu widzenia medycyny POChP klasyfikowana jest m.in. według stopnia zaburzeń wentylacji FEV1 oraz nasilenia objawów, takich jak duszność, utrzymujący się kaszel czy tolerancja wysiłku [WHO, 2023]. Z kolei z punktu widzenia prawa liczy się skutek, a nie klasyfikacja lekarska. Zespół orzekający analizuje, czy choroba ogranicza Ci wykonywanie pracy, samodzielne poruszanie się lub pełnienie ról społecznych [ustawa, art. 4 ust. 1].

Bardzo istotne są też zaostrzenia choroby. Jeśli wymagają hospitalizacji, częstych wizyt lekarskich albo okresowego wyłączenia z pracy, wzmacniają argumentację na rzecz orzeczenia. Podobnie działa konieczność stałego leczenia farmakologicznego, inhalacji, a w cięższych przypadkach tlenoterapii domowej.

Jakie objawy POChP wskazują na niepełnosprawność?

Największe znaczenie mają objawy przewlekłe i utrwalone, które nie ustępują mimo leczenia i rehabilitacji. To właśnie one pokazują, że choroba realnie powoduje niepełnosprawność [rozporządzenie, § 3].

W obturacyjnej chorobie płuc, z punktu widzenia orzecznictwa, szczególnie istotne są m.in.:

1. spadek wydolności – duszność wysiłkowa i spoczynkowa, utrudniająca chodzenie, wchodzenie po schodach lub wykonywanie pracy.
2. szybkie męczenie się i znacznie obniżona tolerancja wysiłku.
3. częste zaostrzenia w POChP, uporczywy kaszel, infekcje, zwłaszcza wymagające leczenia szpitalnego i tlenoterapii.
4. powikłania i choroby współistniejące, np. układ naczyniowy, krążenia.
5. konieczność stałego leczenia, inhalacji, stosowania leków wziewnych lub tlenoterapii.
6. ograniczenie samodzielności, np. trudności w robieniu zakupów, sprzątaniu, poruszaniu się poza domem.

Pamiętaj, że objawy choroby obturacyjnej często nasilają się z czasem. Dlatego nawet jeśli wcześniej nie było podstaw do orzeczenia, w późniejszym okresie sytuacja może się zmienić. Dlatego dbaj o to dokumentacja medyczna była zawsze aktualna i dobrze prowadzona.

Jak dostać orzeczenie w chorobie płuc? Procedura i dokumenty

Procedura uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w chorobie płuc wymaga przygotowania. Wniosek składasz do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania O Niepełnosprawności, właściwego dla miejsca zamieszkania [rozporządzenie, § 6]. Możesz go złożyć osobiście, listownie albo przez pełnomocnika.

Bardzo ważna jest dokumentacja medyczna. Im pełniejsza, tym lepiej, bo oddaje rzeczywisty obraz choroby.

Jakie dokumenty dołączyć?

By uzyskać orzeczenie przygotuj:

• wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
• zaświadczenie lekarskie (ważne zazwyczaj 90 dni).
• kartę informacyjną leczenia szpitalnego, jeśli były hospitalizacje.
• wyniki badań (np. spirometria, gazometria).
• opisy leczenia i zaostrzeń choroby.
• dokumentację potwierdzającą częste nieobecności w pracy lub ograniczenia w jej wykonywaniu.

Po złożeniu wniosku zespół może wezwać Cię na posiedzenie lub komisję lekarską. Na końcu otrzymasz orzeczenie z określonym stopniem niepełnosprawności albo decyzję odmowną. Jeśli nie zgadzasz się z rozstrzygnięciem, przysługuje Ci prawo do odwołania – i to również bywa skuteczne [ustawa, art. 6b].

Kiedy na POChP można dostać stopień niepełnosprawności znaczny, umiarkowany lub lekki?

Sprawdź orientacyjne zestawienie, które pomoże Ci zrozumieć, jak zespoły orzekające patrzą na osobę z obturacyjną chorobą płuc.

W praktyce, by uzyskać umiarkowany lub nawet znaczny stopień niepełnosprawności, liczy się to, czy z powodu POChP wymagasz stałego wsparcia, dostosowania warunków pracy albo schorzenie ogranicza Twoją samodzielność w codziennym życiu [rozporządzenie, § 29].

Na co zwraca uwagę zespół orzekający przyznając stopień niepełnosprawności? POChP – rokowania, zdolność do pracy, samodzielna egzystencja

Zespół orzekający patrzy na Twoją sytuację szerzej niż tylko przez pryzmat schorzenia płuc [rozporządzenie, § 3]. POChP jest punktem wyjścia.

1. Jednym z kluczowych elementów oceny są rokowania. Zespół sprawdza, czy schorzenie ma charakter trwały lub długotrwały, czy leczenie przynosi poprawę oraz czy ograniczenia utrzymują się mimo stosowania terapii. POChP, spełnia ten warunek [WHO, 2023].
2. Drugim bardzo ważnym aspektem jest zdolność do pracy. Nie chodzi wyłącznie o to, czy możesz pracować w ogóle. Oceniane jest także:
   – czy możesz wykonywać dotychczasową pracę.
   – czy potrzebujesz dostosowanych warunków.
   – czy stan zdrowia powoduje częste absencje lub przerwy w zatrudnieniu [ustawa, art. 4 ust. 2].
3. Trzecim obszarem analizy jest samodzielna egzystencja, czyli Twoja zdolność do radzenia sobie bez pomocy innych osób. Zespół bierze pod uwagę codzienne czynności: poruszanie się, robienie zakupów, dbanie o higienę, przygotowanie posiłków. Duszność przy minimalnym wysiłku lub konieczność stałego wsparcia, ma duże znaczenie przy ustalaniu stopnia niepełnosprawności [rozporządzenie, § 29].

W praktyce liczy się spójny obraz, jaki wynika z dokumentacji medycznej i Twoich wyjaśnień. Jeżeli objawy, wyniki badań i historia leczenia wzajemnie się potwierdzają, zespół ma solidne podstawy do przyznania orzeczenia. Rzetelnie przedstaw swoje ograniczenia. Nie umniejszaj ich, ale też nie wyolbrzymiaj.

Jak to pokazać komisji?

Jaki symbol zapisany jest w orzeczeniu chorego na POChP?

W orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, obok stopnia, zawsze pojawia się symbol przyczyny niepełnosprawności. Jest on kategorią administracyjną.

W przypadku POChP stosowany jest kod 07-S, który oznacza choroby układu oddechowego i krążenia [rozporządzenie, załącznik].

Co zyska chory na obturacyjną chorobę płuc dzięki orzeczeniu?

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności to konkretne narzędzie, które może realnie ułatwić Ci życie. Daje dostęp do wsparcia, którego bez orzeczenia nie otrzymasz. Zakres Twoich uprawnień zależy od stopnia niepełnosprawności. Każde orzeczenie jednak otwiera drzwi do rozwiązań, które mają chronić Twoje zdrowie i stabilność zawodową [ustawa, art. 26].

Gdy masz obturacyjną chorobę płuc możesz skorzystać z:

• ulg i przywilejów pracowniczych, np. skróconego czasu pracy, dodatkowych przerw, zakazu pracy w nocy lub w nadgodzinach.
• wsparcia finansowego i organizacyjnego, w tym ulg podatkowych, dofinansowań oraz świadczeń zależnych od stopnia.
• łatwiejszego dostępu do rehabilitacji i sprzętu medycznego, w tym form wsparcia finansowanych ze środków publicznych.
• ochrony zatrudnienia i możliwości dostosowania stanowiska pracy, co bywa kluczowe.

Szczególnie ważne jest to, że orzeczenie porządkuje relację z pracodawcą. Umożliwia formalne dostosowanie warunków pracy do Twoich możliwości zdrowotnych, bez konieczności tłumaczenia się z absencji czy spadku wydolności [ustawa, art. 15].

Warto też pamiętać, że orzeczenie może być podstawą do dalszych decyzji – np. o świadczeniach, rencie czy zmianie formy zatrudnienia. Sam dokument nie rozwiązuje wszystkich problemów, ale daje więcej bezpieczeństwa i przewidywalności, a przy chorobie długotrwałej to ma znaczenie.

POChP a niepełnosprawność. Przykład orzeczenia sądowego

W orzeczeniu sygn. akt VI U 4057/12 Sąd Rejonowy w Bydgoszczy odniósł się bezpośrednio do obturacyjnej choroby płuc, jako jednostki chorobowej branej pod uwagę przy ustalaniu niepełnosprawności. Co wynika z tego orzeczenia?

• Sąd potwierdził, że POChP składa się z jednostek chorobowych — m.in. rozedmy i przewlekłego zapalenia oskrzeli — i to one są oceniane przy analizie ograniczeń zdrowotnych osoby chorej.
• Biegły wskazał, że oceniając należało uwzględnić wszystkie składowe choroby oraz ich wpływ na zdolność do pracy i codzienne funkcje życiowe.

Ten wyrok sądu może być Ci pomocny i jest dobrym przykładem, jak sądy i biegli medyczni analizują obturacyjną chorobę płuc w kontekście oceny niepełnosprawności i niezdolności do pracy.

Twoja ścieżka działania w 5 krokach

1. Sprawdź warunki (czy ograniczenia są trwałe lub długotrwałe).
2. Zbierz materiał dowodowy (badania, wypisy, absencje).
3. Wypełnij wniosek do PZON i zaświadczenie.
4. Przygotuj się do komisji (3 obszary: praca, mobilność, samoobsługa – opisz konkretnie).
5. Po decyzji: w razie odmowy odwołaj się.

Najważniejsze rzeczy do zapamiętania o POChP i orzekaniu niepełnosprawności

1. POChP może być podstawą do orzeczenia o niepełnosprawności.
2. Zespół orzekający ocenia skutki choroby, a nie samą diagnozę.
3. Kluczowe znaczenie mają duszność, ograniczenia wysiłku, zaostrzenia, powikłania i wpływ na codzienne życie.
4. Możesz otrzymać lekki, umiarkowany lub znaczny stopień, w zależności od tego jak funkcjonujesz.
5. W orzeczeniu osoby chorej na obturacyjną chorobę płuc najczęściej pojawia się symbol 07-S.
6. Orzeczenie nie wyklucza pracy.
7. Dobra i aktualna dokumentacja medyczna zwiększa Twoje szanse.
8. W razie odmowy masz prawo do odwołania.
9. Sądy potwierdzają, że POChP może być brana pod uwagę przy ocenie niepełnosprawności.

Faq

Źródła

1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
   https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19971230576
2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r.
   w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
   https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20031661388
3. Rozporządzenie w sprawie symboli przyczyn niepełnosprawności
   https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20000690531
4. Gov.pl – Uzyskaj orzeczenie o stopniu niepełnosprawności
   https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-orzeczenie-o-stopniu-niepelnosprawnosci
5. Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych – zasady orzekania
   https://niepelnosprawni.gov.pl/baza-wiedzy/status-osoby-niepelnosprawnej/instytucje-orzekajace-procedury-orzekania-tryb-i-zasady/
6. ZUS – Renta z tytułu niezdolności do pracy
   https://www.zus.pl/swiadczenia/renty/renta-z-tytulu-niezdolnosci-do-pracy
7. ZUS – Warunki przyznania renty
   https://www.zus.pl/swiadczenia/renty/renty-z-tytulu-niezdolnosci-do-pracy/warunki-wymagane-do-przyznania-renty
8. WHO – Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD)
   https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-(copd)
9. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD)
   https://goldcopd.org/
10. Orzeczenie sądowe: Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, sygn. akt VI U 4057/12 – uzasadnienie
    https://orzeczenia.bydgoszcz.so.gov.pl/content/$N/151005000003021_VI_U_004057_2012_Uz_2014-10-02_001

Czytaj inne artykuły:

Czym jest legitymacja osoby niepełnosprawnej i do czego upoważnia?

Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności? Poradnik krok po kroku

Na jakie choroby można dostać orzeczenie o niepełnosprawności?