Czy nadgodziny pracownika niepełnosprawnego są dopuszczalne przez prawo?
Czy praca w godzinach nadliczbowych pracownika z orzeczeniem jest możliwa? Czy kiedykolwiek zadałeś sobie to pytanie? Z jednej strony masz chęć dorobienia lub potrzebę dokończenia ważnych zadań, z drugiej są przepisy, które stawiają ograniczenia. Czy prawo w ogóle dopuszcza możliwość nadgodzin w przypadku niepełnosprawnych? A jeśli tak, to na jakich warunkach? W tym temacie łatwo się pogubić. Nie wszystko da się załatwić zwykłym „zostanę chwilę dłużej i nic się nie stanie”.
Z tym artykułem rozwiejesz swoje wątpliwości dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych w przypadku osób z orzeczoną niepełnosprawnością. Dowiesz się, kiedy nadgodziny pracownika niepełnosprawnego są dozwolone i zgodne z prawem, a kiedy mogą narobić kłopotów. Czy zawsze potrzebujesz zgody lekarza? Zobacz, co warto wiedzieć, zanim zostaniesz w pracy po godzinach, lub komuś to zaproponujesz.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach szczegółowych warto skonsultować się ze specjalistą prawa pracy lub Państwową Inspekcją Pracy.
Stan na 27.01.2026 r.
Jakie są normy czasu pracowników z orzeczeniem?
Zanim przejdę do omówienia pracy osoby niepełnosprawnej w godzinach nadliczbowych, zapoznam Cię z regulacjami czasu pracy i normami zapisanymi w Ustawie o Rehabilitacji. Artykuł 15 tej ustawy wskazuje, że:
- posiadając orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności możesz pracować maksymalnie do 8 godzin na dobę i 40 tygodniowo.
- posiadając orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności możesz pracować maksymalnie 7 godzin na dobę lub 35 godzin tygodniowo.
- posiadając orzeczenie bez względu na stopień pracodawca nie może Cię zatrudniać w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.
W świetle tych zapisów wydaje się, że nagdodziny pracownika niepełnosprawnego są niemożliwe do realizacji. Jednak prawo nie wyklucza odstępstw od tej reguły. Istnieją jednak wyjątki, które poznasz niżej.
Kiedy dopuszcza się do pracy w godzinach nadliczbowych osoby niepełnosprawne?
Ze względu na ochronę Twojego zdrowia Ustawa o Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej oraz Zatrudnianiu Osób Niepełnosprawnych ogranicza Twój czas pracy. Złamanie tego zakazu i nakładanie obowiązku wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych stanowi wykroczenie przeciwko Twoim prawom pracowniczym wynikającym z Kodeksu Pracy, art. 281 par. 1 pkt. 5.
Jest jednak jedno rozwiązanie. Jeżeli sam uznasz, że chcesz i jesteś zdolny pracować w nadgodzinach złóże wniosek o to do pracodawcy. W takiej sytuacji skieruje on Cię na badania profilaktyczne do lekarza medycyny pracy lub w razie jego braku do lekarza, który sprawuje nad Tobą opiekę. Koszty dodatkowych badań poniesie Twój pracodawca.
Pamiętaj
Jeżeli posiadasz orzeczenie o niepełnosprawności, tylko wyrażenie zgody przez lekarza, umożliwi Ci pracę w godzinach nadliczbowych.
Czy są wyjątki kiedy można wydłużyć czas pracy osoby niepełnosprawnej bez jej zgody?
Wspomniana Ustawa o Rehabilitacji sztywno traktuje normy tygodniowe i godzinowe czasu pracy pracowników z niepełnosprawnością. Dopuszcza ona jednak wyjątek, w którym zasada ta jest zniesiona.
| Kiedy zatrudnisz się w branży security (zajmującej się ochroną mienia i pilnowaniu osób) licz się z tym, że zapisy dotyczące ograniczeń czasu pracy nie będą Ciebie dotyczyły. |
Kiedy pracownik z niepełnosprawnością może zgodzić się na pracę w nadgodzinach?
Nawet jeśli ustaliłeś z pracodawcą, już w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej, że rezygnujesz z Twojego uprawnienia normowanego czasu pracy, zgody na to nie możesz uzyskać podczas badań wstępnych. Kiedy poddajesz się badaniom medycyny pracy nie jesteś jeszcze pełnoprawnym pracownikiem.
Artykuł 16 Ustawy o Rehabilitacji mówi, że to uprawnienie pracownicze może być zniesione tylko wobec osoby zatrudnionej. W tej sytuacji ocena Twoich możliwości realizacji obowiązków pracowniczych w godzinach nadliczbowych może mieć miejsce dopiero po przystąpieniu do pracy. Taka interpretacja jest zgodna z wyjaśnieniami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 2022 roku.
Najwcześniej wniosek o zgodę na pracę w godzinach nadliczbowych możesz złożyć pierwszego dnia, w którym podjąłeś obowiązki zawodowe w firmie lub w każdym późniejszym dowolnym czasie.
Jak treść wniosku wpływa na pracę w nadgodzinach?
Treść Twojego wniosku odgrywa niebagatelną rolę. Pisząc pamiętaj o co wnioskujesz. Jeśli uzyskałeś zaświadczenie o dopuszczeniu Cię do pracy w godzinach nadliczbowych, zastosowanie wobec Ciebie będą mieć tylko przepisy Kodeksu Pracy.
Zwróć uwagę na to, jaką zgodę lekarza faktycznie uzyskałeś. Bo to, uzależnione jest przede wszystkim od sformułowań w Twoim dokumencie. Pracodawca nie może traktować dowolnie lub rozszerzająco zgód lekarza medycyny pracy.
Ponieważ nie istnieje wzór wniosku ani treści zaświadczenia o zgodzie na pracę w godzinach nadliczbowych, spotkasz się z 2 sytuacjami, kiedy to możesz uzyskać od lekarza:
- zgodę na pracę w godzinach nadliczbowych.
- zgodę na niestosowanie wobec pracownika ograniczeń czasu pracy regulowanych Ustawą o Rehabilitacji.
Dla Ciebie i pracodawcy te 2 różne zapisy oznaczają zupełnie inne traktowanie Twoich praw.
- W pierwszej sytuacji ograniczenia czasu pracy do 7 lub 8 godzin na dzień oraz 35 lub 40 godzin tygodniowo mają nadal zastosowanie. Jeżeli pracujesz dłużej niż wskazany czas, oznacza to dla pracodawcy konieczność wypłacenia Ci wynagrodzenia za nadgodziny. Taki zapis ogranicza nadal możliwość zatrudniania Cię porze nocnej.
- W drugiej sytuacji normy czasu pracy stosowane wobec Ciebie mogą wykraczać poza 8 godzin na dobę i 40 godzin w tygodniu. Ponadto możesz pracować w systemie równoważnego czasu pracy. Możesz mieć zlecane nie tylko nadgodziny, ale także pracę w nocy. Zasady rozliczenia nadgodzin w tym przypadku, będą dla Ciebie takie same, jak dla wszystkich innych pracowników.
Warto zauważyć, że zgoda ogólna z punktu 2 jest zdecydowanie korzystniejsza dla pracodawcy.
Pamiętaj
Lekarz medycyny pracy może wydać Ci zaświadczenie o zniesieniu wobec Ciebie ograniczeń czasu pracy mimo, że wnioskowałeś tylko o zgodę na wykonywanie nadgodzin lub odwrotnie. W tej sytuacji wiążące są ustalenia medyczne i nie można ich zmienić, nawet gdyby pracodawca porozumiał się z pracownikiem.
Czy pracownik może cofnąć zgodę na nadgodziny?
Być może uzyskałeś wcześniej zgodę na pracę w nadgodzinach. Jednak zawsze może zdarzyć się sytuacja, że nie możesz podołać obowiązkom pracowniczym realizując je nadmiarowo z jakiegokolwiek powodu. Co w takiej sytuacji możesz zrobić? Skoro zgoda na pracę w nadgodzinach uzależniona jest od Twojej woli, to do Ciebie należy też jej wycofanie. Ty inicjujesz procedurę mającą na celu wydanie Ci orzeczenia przez lekarza medycyny pracy o przeciwwskazaniach. Złóż zatem wniosek do pracodawcy.
Wycofując wniosek, w razie sprzeciwu Twojego pracodawcy, możesz powołać się na stanowisko Głównego Inspektora Pracy z 22 lutego 2024 roku (zn. GIP-GBI.0701.3.2024.3). Jeśli wycofasz wniosek, dla pracodawcy będzie to skutkowało na nowo zakazem zatrudniania Cię w godzinach nadliczbowych.
Jak prawo traktuje nadgodziny pracownika niepełnosprawnego będącego kierownikiem?
Zastanawiasz się, czy zajmując stanowisko kierownicze lub menedżerskie możesz wykonywać pracę w godzinach nadliczbowych? Jak powinno traktować się ograniczenie Twojego czasu pracy wynikające z artykułu 15, ust. 2, 3 Ustawy o Rehabilitacji?
Jeżeli pełnisz funkcję zarządczą warto, abyś uzyskał zgodę na zniesienie wobec Ciebie stosowania ograniczeń związanych z Ustawą o Rehabilitacji. Unikniesz w ten sposób kolizji prawa w obowiązujących Cię ustawach – Kodeksie Pracy i Ustawy o Rehabilitacji. W innym przypadku Twoje ograniczenie czasu pracy z spowoduje, że wykonując obowiązki zawodowe w niedzielę lub święto nie będziesz mógł otrzymać wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu nadgodzin [art. 1514ust.2 Kodeksu Pracy]. To zaś narusza szczególne i obowiązujące normy prawne.
Czy praca w nadgodzinach opłaca się osobom niepełnosprawnym?
Zanim złożysz wniosek o wydanie zgody na pracę w nadgodzinach, przemyśl czy podołasz dodatkowym obowiązkom i jaki wpływ będą miały na Twoje zdrowie. Przepisy chroniące pracowników orzeczeniem powstały przecież nie bez powodu. Jeżeli uznasz jednak, że dodatkowa praca nie będzie w skutkowała negatywnymi konsekwencjami dla Twojego zdrowia, możesz kierować się jej opłacalnością.
W skali roku możesz wykorzystać limit nadgodzin określony w Kodeksie Pracy na 150 godzin (w szczególnych przypadkach może być od zwiększony). Za nadgodziny należy Ci się normalne wynagrodzenie oraz dodatek w wysokości 50% lub 100% wynagrodzenia [Gov.pl].
- 100% dodatku za nadgodziny otrzymasz w związku z pracą w nocy, niedzielę i święta, dni wolne od pracy i w przypadku przekroczenia tygodniowej normy w okresie rozliczeniowym.
- 50% dodatku dostaniesz za pracę w nadgodzinach w każdym innym dniu.
Podstawą do obliczenia wysokości dodatku za nadgodziny są stałe składniki Twojego wynagrodzenia. Zapewne więc w związku z nadgodzinami zarobisz zdecydowanie więcej i może być to dla Ciebie bardzo opłacalne.
FAQ
Co to są nadgodziny?
Nadgodziny to przepracowywane godziny ponad normę czasu pracy. Wynikają więc z tego, że pracownik pracował dłużej w ciągu doby, niż wynosi jego norma czasu pracy oraz harmonogram na dany dzień. Ważne, że nadgodziny powstają w wyniku polecenia pracodawcy do dłuższego czasu pracy oraz wtedy, kiedy pracownik pozostał w pracy dłużej a przełożony nie wyraził sprzeciwu.
Czy pracownik z orzeczeniem o niepełnosprawności może mieć nadgodziny?
Tak, osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności może pracować w nadgodzinach, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach. Potrzebna jest na to zgoda lekarza medycyny pracy oraz samego pracownika.
Jakie regulacje mają wpływ na nadgodziny pracownika niepełnosprawnego?
Na nadgodziny pracownika z orzeczeniem o niepełnosprawności wpływają przepisy Ustawy o Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej oraz Kodeks Pracy. Zgodnie z nimi, osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności co do zasady nie mogą pracować w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Wyjątkiem są sytuacje, gdy pracownik wyrazi na to zgodę, a lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne lub sprawujący opiekę nad pracownikiem wyda stosowne zaświadczenie.
Ile godzin niepełnosprawny może pracować w ochronie?
Osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności, zatrudniona w ochronie przy pilnowaniu mienia lub osób, może pracować w pełnym wymiarze godzin, także w porze nocnej i w nadgodzinach.
Czy należne są nadgodziny w zadaniowym czasie pracy?
Tak. Do pracowników zatrudnionych w zadaniowym czasie pracy stosuje się standardowe normy czasu pracy, czyli przeciętnie 40 godzin i 5 dni w tygodniu. Jeśli pracownik nie ma możliwości wykonać powierzonych obowiązków w ramach ogólnych norm czasu pracy, przysługuje mu roszczenie o rekompensatę pracy w nadgodzinach.
Źródła
Opracowując artykuł sięgnęłam do 2 podstawowych źródeł regulujących pracy w godzinach nadliczbowych osób z orzeczeniem: Kodeksu Pracy i Ustawy o Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej oraz Zatrudnianiu Osób Niepełnosprawnych oraz interpretacji MRPiPS oraz orzeczeń Sądu.
- Kodeks Pracy, Dz.U.2025.0.277, https://lexlege.pl/kp/rozdzial-v-praca-w-godzinach-nadliczbowych/271/
- Ustawa o rehabilitacji, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971230776/O/D19970776.pdf
- Gov, Praca nadliczbowa, https://www.gov.pl/web/rodzina/praca-nadliczbowa#:~:text=Dopuszczalno%C5%9B%C4%87%20pracy%20nadliczbowej%20Praca%20w%20godzinach%20nadliczbowych,%C5%9Brodowiska%20albo%20usuni%C4%99cia%20awarii%2C%20szczeg%C3%B3lnych%20potrzeb%20pracodawcy.
- Interpretacja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej BON-I.059.22.2022.AFK, https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatoswiadczenia/4324/10_049_1873_1_odp.pdf
