Jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności to decyzja administracyjna, która formalnie potwierdza status osoby niepełnosprawnej. Wydaje je powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON). Przysługuje osobie, która ukończyła 16 lat i ma naruszoną sprawność organizmu. Zespół ustala jeden z trzech stopni, czyli lekki, umiarkowany albo znaczny. Wniosek składa się osobiście albo pocztą w zespole właściwym dla miejsca stałego pobytu. Postępowanie jest bezpłatne. Na pismo o terminie posiedzenia czeka się do 1 miesiąca. Orzeczenie wydaje się na czas określony albo na stałe.
Czym jest jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności to decyzja administracyjna wydawana przez powiatowy albo miejski zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON lub MZON). Potwierdza ono, że dana osoba ma jeden z trzech stopni niepełnosprawności określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Dokument wydaje się wyłącznie osobom po 16. roku życia. Osoby młodsze otrzymują orzeczenie o niepełnosprawności, bez określania stopnia.
Komu przysługuje?
Orzeczenie przysługuje osobie, która spełnia łącznie poniższe warunki:
- ukończyła 16 lat,
- ma naruszoną sprawność organizmu wskutek choroby, urazu albo wady wrodzonej,
- z powodu niepełnosprawności jest niezdolna do pracy, wymaga przystosowania stanowiska pracy albo potrzebuje pomocy innych osób.
Zakres ograniczeń przesądza o stopniu niepełnosprawności:
- znaczny – niezdolność do pracy albo praca wyłącznie w warunkach chronionych oraz stała opieka innej osoby,
- umiarkowany – niezdolność do pracy albo praca na stanowisku przystosowanym oraz częściowa pomoc innej osoby,
- lekki – obniżona zdolność do pracy, a ograniczenia da się kompensować sprzętem pomocniczym.
Co daje?
Orzeczenie pozwala:
- uzyskać formalny status osoby niepełnosprawnej,
- ubiegać się o legitymację osoby niepełnosprawnej i mLegitymację,
- wnioskować o dofinansowanie ze środków PFRON,
- korzystać z ulgi rehabilitacyjnej w PIT,
- ubiegać się o kartę parkingową przy stopniu znacznym albo umiarkowanym ze wskazaniem,
- korzystać z uprawnień pracowniczych przy stopniu umiarkowanym i znacznym.
Co musisz przygotować?
- Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – formularz zespołu właściwego dla miejsca pobytu
- Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia – wypełnia lekarz prowadzący, ważne 30 dni od wystawienia
- Dokumentacja medyczna – karty leczenia szpitalnego, opisy badań, wyniki RTG, USG albo MRI
- Opinia psychologiczna – przy niepełnosprawności intelektualnej albo zaburzeniach psychicznych
- Dokument tożsamości – dowód osobisty albo paszport, do okazania przy składaniu wniosku
- Wcześniejsze orzeczenia ZUS, KRUS albo komisji lekarskiej – kopie, jeżeli wnioskodawca je posiada
Co musisz zrobić?
- 1
Pobierz formularze
Pobierz wniosek i druk zaświadczenia lekarskiego ze strony zespołu właściwego dla miejsca stałego pobytu. Formularze odbierzesz też na miejscu w zespole.
- 2
Uzyskaj zaświadczenie lekarskie
Poproś lekarza prowadzącego o wypełnienie zaświadczenia o stanie zdrowia. Złóż wniosek w ciągu 30 dni od jego wystawienia, bo później zaświadczenie traci ważność.
- 3
Skompletuj dokumentację medyczną
Zbierz karty informacyjne z leczenia szpitalnego, opisy badań i wyniki diagnostyki. Przygotuj kopie oraz oryginały do wglądu.
- 4
Złóż wniosek w PZON
Złóż komplet dokumentów osobiście albo nadaj pocztą do zespołu właściwego dla miejsca stałego pobytu. Wniosek nie podlega opłacie.
- 5
Staw się na posiedzenie
Przyjdź na posiedzenie składu orzekającego w terminie wskazanym w piśmie z zespołu. Udział jest obowiązkowy, a skład przeprowadza badanie.
- 6
Odbierz orzeczenie
Odbierz orzeczenie w ciągu 14 dni od posiedzenia. Zespół doręcza je pocztą albo wydaje do rąk własnych.
Gdzie złożyć wniosek?
Wniosek składa się w powiatowym albo miejskim zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwym dla miejsca stałego pobytu wnioskodawcy. Gdy wnioskodawca przebywa poza tym miejscem dłużej niż 2 miesiące, na przykład w szpitalu albo w domu pomocy społecznej, wniosek można złożyć w zespole właściwym dla miejsca aktualnego pobytu. Dokumenty składa się osobiście albo nadaje pocztą. Listę zespołów prowadzi Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.
Czy można załatwić online?
🔴Nie — tylko stacjonarnie/papierowo
Wniosku o orzeczenie nie złożysz przez internet. Nie obsługuje go ani ePUAP, ani mObywatel. Dokumenty złożysz osobiście w zespole albo nadasz pocztą. Przez internet pobierzesz jedynie formularze ze strony właściwego zespołu.
Ile zapłacisz?
Wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jest bezpłatne. Bezpłatne jest także zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, które lekarz wypełnia na potrzeby wniosku. Wnioskodawca nie ponosi kosztów postępowania przed zespołem ani przed sądem.
Ile będziesz czekać?
Pismo z terminem posiedzenia składu orzekającego dostaniesz w ciągu 1 miesiąca od złożenia kompletnego wniosku (art. 35 k.p.a.). W sprawach szczególnie skomplikowanych termin wydłuża się do 2 miesięcy, a zespół zawiadamia o przyczynie zwłoki. Samo orzeczenie zespół wydaje w ciągu 14 dni od posiedzenia. Braki w dokumentacji wydłużają procedurę, bo zespół wzywa do ich uzupełnienia.
Co zyskasz?
Na podstawie prawomocnego orzeczenia skorzystasz z konkretnych uprawnień:
- odliczysz wydatki na cele rehabilitacyjne w ramach ulgi w PIT,
- kupisz bilet PKP w klasie 2 z ulgą 49% przy stopniu umiarkowanym albo znacznym,
- weźmiesz dodatkowe 10 dni urlopu rocznie i będziesz pracować 7 godzin na dobę przy stopniu umiarkowanym albo znacznym,
- złożysz wniosek o dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego, sprzętu albo likwidacji barier ze środków PFRON.
Orzeczenie zawiera też wskazania dotyczące zatrudnienia, terapii zajęciowej i zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne.
Jak długo jest ważne?
Zespół wydaje orzeczenie na czas określony albo na stałe. Termin zależy od rokowań co do poprawy stanu zdrowia. Wniosek o kolejne orzeczenie złożysz nie wcześniej niż 2 miesiące przed upływem ważności poprzedniego. Gdy złożysz go w okresie ważności dotychczasowego orzeczenia, zachowuje ono moc do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia, najdłużej do ostatniego dnia szóstego miesiąca po dacie ważności (art. 6bb ustawy o rehabilitacji). Po wygaśnięciu orzeczenia uprawnienia z niego wynikające przestają obowiązywać.
Co możesz zrobić, jeśli odmówią?
Od orzeczenia przysługuje odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON). Masz na nie 14 dni od doręczenia orzeczenia. Odwołanie adresuj do WZON, ale złóż je w PZON, który wydał orzeczenie. Zespół powiatowy przekazuje akta w terminie 7 dni. Odwołanie nie wymaga rozbudowanego uzasadnienia, wystarczy wskazać, z czym się nie zgadzasz. Od orzeczenia WZON odwołasz się do sądu rejonowego, czyli sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, w terminie 30 dni od doręczenia. Postępowanie sądowe w tych sprawach jest wolne od opłat.
Najczęściej zadawane pytania
Od ilu lat można dostać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje się osobom, które ukończyły 16 lat. Młodsze dzieci otrzymują orzeczenie o niepełnosprawności, w którym zespół nie określa stopnia.
Ile kosztuje wydanie orzeczenia?
Postępowanie przed zespołem orzekającym jest bezpłatne. Wnioskodawca nie płaci ani za wydanie orzeczenia, ani za zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia.
Jak długo ważne jest zaświadczenie lekarskie do wniosku?
Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia zachowuje ważność 30 dni od dnia wystawienia. Wniosek trzeba złożyć w tym czasie, inaczej zespół wezwie do dostarczenia nowego druku.
Czy trzeba stawić się na posiedzenie komisji?
Tak, udział w posiedzeniu składu orzekającego jest obowiązkowy. Skład przeprowadza badanie i na tej podstawie ustala stopień niepełnosprawności oraz wskazania.
Co zrobić, gdy stopień niepełnosprawności jest za niski?
Złóż odwołanie do wojewódzkiego zespołu w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem zespołu powiatowego. Od orzeczenia WZON przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 1997 nr 123 poz. 776)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. 2003 nr 139 poz. 1328)
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 35) (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168)
Stan prawny na dzień:
Powiązane sprawy
Jak wyrobić mLegitymację osoby niepełnosprawnej
mLegitymacja osoby niepełnosprawnej to cyfrowy odpowiednik plastikowej legitymacji w aplikacji mObywatel. Działa od 30 lipca 2025 roku. Potwierdza stopień i rodzaj niepełnosprawności oraz uprawnia do…
Czytaj więcej →Karta parkingowa dla osoby niepełnosprawnej
Karta parkingowa to imienny dokument o standardzie unijnym. Uprawnia do parkowania na miejscach oznaczonych symbolem wózka. Pozwala też nie stosować się do dziewięciu znaków zakazu.…
Czytaj więcej →Jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności — prezentacja wizualna
Infografika przedstawia w uproszczony sposób procedurę oraz korzyści z jaku uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Znasz tę sprawę lepiej?
Jeśli zauważyłeś błąd, nieaktualną informację albo znasz dane, których tu brakuje, napisz przez formularz poniżej. Każda uwaga pomaga utrzymać tę stronę w zgodzie z aktualnymi przepisami.
<!-- banery -->