Jak działa program Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej 2026? Zasady, wnioskowanie, realizacja
By być aktywnym i uczestniczyć w życiu społecznym na co dzień, zwykle rehabilitujesz się i pracujesz nad swoimi ograniczeniami. Niezależność zyskujesz również dzięki pracy asystenta osobistego.
Zyskaj bezpłatne wsparcie, dzięki kolejnej edycji programu Asystent osoby niepełnosprawnej – na rok 2026 (AOON).
Sprawdź, na jakich zasadach działa program AOON, kto go realizuje, kto może ubiegać się o asystenta, kto może nim zostać oraz gdzie i kiedy składać wnioski.
Jaki jest cel programu “Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej”?
Głównym celem programu “Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej” edycja 2026 jest zapewnienie Ci usług asystencji, gdy masz niepełnosprawność.
Wprowadzenie usług asystenta ma zapewnić Ci realne wsparcie w aktywności i samodzielności. To wszystko zaś, wg Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ma przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu.
Dla kogo jest program AOON?
Z programu skorzystasz, gdy masz odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności i spełniasz warunki [gov.pl, 2026]. Program przewiduje wsparcie dla:
- osób o znacznym stopniu niepełnosprawności lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
- osób posiadających orzeczenie równoważne, zgodnie z art.5 i art.62 zawartych w Ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej oraz Zatrudnianiu Osób Niepełnosprawnych [ustawa o rehabilitacji].
- dzieci od 2 do 16 roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności. Ze wskazaniami: o konieczności stałej albo długotrwałej opieki, czy też pomocy innej osoby mającymi związek ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz z powodu konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego rehabilitacji i leczenia (pkt. 7 i 8 orzeczenia).
Realizatorzy programu zwracają szczególną uwagę w sytuacji, gdy jesteś osobą samotną lub masz niepełnosprawność sprzężoną.
Kto może zostać asystentem wspierającym osobę niepełnosprawną?
Założenia programu AOON pozwalają, abyś mógł sam wybrać swojego asystenta [program, ust. 4 pkt, 2 a]. Może on zostać także wskazany przez realizatora programu [program, ust. 4 pkt, 1 a i b].
W pierwszym przypadku złóż pisemne oświadczenie. Wskaż imię i nazwisko konkretnej osoby. Ważne by była ona przygotowana do świadczenia usługi asystencji.
Twój asystent musi spełnić określone kryteria:
- mieć dokument formalnie potwierdzający nabycie kompetencji (asystent osoby niepełnosprawnej, opiekun osoby starszej, terapeuta zajęciowy, opiekun medyczny, pielęgniarka, fizjoterapeuta, pedagog, psycholog) [program, ust. IV, p. 4 (1a)].
- lub 6-miesięczne doświadczenie w pracy z osobami niepełnosprawnymi (również praca w wolontariacie) [program, ust. IV, p. 4 (1b)].
- nie może być osobą spokrewnioną z Tobą (rodzicem, rodzeństwem, dzieckiem, dziadkiem, wnukiem oraz teściem, inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym) [program, ust. IV, p. 5].
Jaki jest zakres czynności asystenta osoby niepełnosprawnej 2026?
Zakres czynności na stanowisku asystenta jest uzależniony od rodzaju Twojej niepełnosprawności i potrzeb. Zależy więc od tego, w jakim stopniu jesteś samodzielny. Głównym zadaniem asystenta jest zapewnienie Ci niezależności. Ma on pomóc Ci w czynnościach służących integracji oraz w rehabilitacji zawodowej i społecznej.
Zadania asystenta najczęściej dotyczą wsparcia w załatwianiu spraw urzędowych lub w wykonywaniu codziennych czynności. O rodzaju potrzebnej Ci pomocy decydujesz sam.
Jakie są obowiązki asystenta osoby niepełnosprawnej?
Asystenta możesz poprosić o pomoc różnych czynnościach, które ująłeś w karcie dołączonej do wniosku. Najczęściej będzie to:
- pomoc w komunikowaniu się i podejmowaniu aktywności życiowej.
- wsparcie w pracy zawodowej i podczas nauki, np. robienie notatek.
- towarzystwo i rozmowa wspierająca.
- wsparcie w aktywności kulturalnej, np. wyjście do teatru.
- pomoc w czynnościach samoobsługowych, higienicznych i porządkowych.
- umożliwienie przemieszczania się, np. wyjście do sklepu, urzędu.
- pomoc podczas gotowania i jedzenia.
Pamiętaj
Zakres usług asystenta (załącznik nr 8) uzupełnia usługi opiekuńcze, lecz nie zastępuje ich.
Ile godzin wsparcia asystenta przysługuje osobie niepełnosprawnej?
W ramach programu asystencji skorzystasz z nieodpłatnych usług w wymiarze określonym umową. Realizator programu ograniczony jest limitami oraz wysokością pozyskanych środków z budżetu państwa. Maksymalna liczba godzin pracy asystenta wynosi:
- 840 godzin rocznie w przypadku osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu z niepełnosprawnością sprzężoną.
- 720 godzin rocznie w przypadku osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
- 480 godzin rocznie w przypadku osób z umiarkowaną niepełnosprawnością sprzężoną.
- 360 godzin rocznie w przypadku osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz dzieci do lat 16 z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, również konieczności stałej lub długotrwałej opieki czy też pomocy innej osoby w związku z istotnie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Ze wsparcia asystenta możesz korzystać 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Jeden asystent może pomagać ci maksymalnie do 12 godzin na dobę [program, ust. IV, p. 23]. Obowiązują tu przepisy i normy, które są ujęte w Kodeksie Pracy. Czas oczekiwania na wykonanie usługi przez asystenta nie może przekroczyć 90 minut [program, ust. IV, p. 24]. Do wymiaru pracy nie wlicza się czasu dojazdu asystenta do Ciebie.
Zwróć uwagę
W godzinach realizacji usług asystenta nie mogą być świadczone usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze, lub inne usługi finansowane z Funduszu Solidarnościowego [program, ust. IV, p. 22 (1, 2)].
| Maks. liczba godzin rocznie | Dla kogo |
|---|---|
| 840 h | Osoba ze znacznym stopniem i niepełnosprawnością sprzężoną |
| 720 h | Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności |
| 480 h | Osoba z umiarkowaną niepełnosprawnością sprzężoną |
| 360 h | Osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz dziecko 2–16 lat z orzeczeniem i wskazaniami pkt 7–8 |
Kto realizuje program usług asystenta osoby niepełnosprawnej?
Program asystencji dla osób niesamodzielnych realizowany jest przez MRiPS. Organizacją usług zajmują się samorządy i organizacje pozarządowe. To one wnioskują o przyznanie dotacji w ramach programu i dysponują przyznanymi środkami. Zatrudniają asystentów i rekrutują osoby niepełnosprawne.
Jak to się odbywa:
- Gmina lub powiat składa wniosek do wojewody o przyznanie środków na realizację programu.
- W kolejnym etapie Wojewoda sporządza i przekazuje do ministerstwa wniosek o środki finansowe wraz z listą rekomendowanych wniosków od samorządów.
- Ministerstwo dokonuje ostatecznej weryfikacji i zatwierdza listę wniosków, które były składane przez wojewodów.
Dopiero po przyznaniu środków gminie lub organizacji ogłaszają one nabór wniosków. Niektóre instytucje przyjmują wstępne zgłoszenia wcześniej, zanim złożą wniosek do wojewody.
Jak wnioskować do programu “Asystent osoby niepełnosprawnej” w 2026 r.?
Skoro program jest realizowany przez samorządy i organizacje pozarządowe, zgłoś się do MOPS, GOPS lub Fundacji realizującej program [lista, 2026]. Wypełnij kartę zgłoszeniową, tj. załącznik nr 7. Pobierz ją ze strony internetowej ministerstwa lub odpowiedniej instytucji.
Dołącz do niej:
- aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
- oświadczenie dot. korzystania z analogicznych usług.
- gdy uczestnikiem programu jest dziecko do 16 roku życia, to niezbędna jest pisemna akceptacja osoby asystenta opiekuna prawnego dziecka.
- kserokopię dokumentu potwierdzającego ustanowienie opiekuna prawnego (w razie potrzeby).
Kiedy proponujesz swojego asystenta, koniecznie dostarcz do realizatora programu:
- jego dane osobowe i kontaktowe.
- oświadczenie o przygotowaniu asystenta do realizacji usług.
- gdy wsparcie dotyczy dzieci, zaświadczenie o niekaralności i akceptacja asystenta przez rodzica lub opiekuna [ustawa o przeciwdziałaniu przestępczości na tle seksualnym, art. 21].
Po rozpatrzeniu wniosków przez realizatora otrzymasz pisemną informację o:
- liczbie przyznanych godzin asystencji.
- wpisaniu na listę rezerwową.
- odmowie usług wraz z uzasadnieniem.
Kiedy złożyć wniosek o asystenta osoby niepełnosprawnej 2026?
Nabory wniosków o asystenta w edycji AOON 2026 rozpoczęły się pod koniec 2025 r. Często przebiegały w listopadzie lub grudniu. W niektórych gminach nabór ruszył zdecydowanie wcześniej – już w sierpniu 2025 r.
Zanim złożysz dokumenty, sprawdź aktualny komunikat Twojego MOPS lub GOPS albo wybranej organizacji pozarządowej. Konkretny termin ustala realizator programu. Wiele organizacji prowadzi nabór wniosków w styczniu i lutym 2026 roku. W wielu przypadkach nabór trwa cały rok.
Dopisz się do listy rezerwowej, nawet jeśli na początku roku została wykorzystana pula przyznanych godzin.
Co zrobić, gdy gmina nie realizuje Programu AOON?
Jeśli w Twojej gminie AOON nie jest realizowany, zacznij od:
- sprawdzenia, czy program prowadzi powiat (PCPR) lub lokalne NGO. Często przejmują one realizację, gdy gmina nie złożyła wniosku.
- złóż w urzędzie gminy krótkie pismo z prośbą o informację, czy i kiedy planują przystąpić do AOON (możesz poprosić o wskazanie najbliższego realizatora).
- równolegle sprawdź listę podmiotów realizujących program w Twoim regionie.
- szukaj informacji – ogłoszeń fundacji i stowarzyszeń o naborze wniosków do programu.
- na czas oczekiwania zapytaj w MOPS, GOPS o alternatywne formy wsparcia (usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze, opiekę wytchnieniową) – mogą doraźnie zabezpieczyć Twoje potrzeby.
Jak rozliczyć usługi asystenta AOON?
Gmina lub organizacja dokona rozliczenia wykorzystanego przez Ciebie wsparcia na podstawie kart realizacji usługi AOON. W każdym miesiącu uzupełnij załącznik nr 9 do programu. Wskaż dni i godziny pracy asystenta oraz zakres jego pomocy.
Gdy wykorzystasz przyznany Ci limit godzin instytucja może przyznać kolejne godziny usług asystencji ze środków własnych.
Twoje 5 kroków do pomocy asystenta osoby niepełnosprawnej
- Sprawdź kwalifikację (stopień, orzeczenie).
- Przygotuj dokumenty (orzeczenie, oświadczenia, zgoda opiekuna, niekaralność asystenta).
- Złóż wniosek w MOPS, GOPS lub NGO prowadzącym AOON.
- Odbierz decyzję z liczbą przyznanych godzin.
- Co miesiąc rozlicz usługę kartą AOON (zał. 9).
FAQ
Co robi asystent osoby niepełnosprawnej?
Zadania asystenta różnią się od rodzaju niepełnosprawności podopiecznego. Najogólniej dotyczą wsparcia w samodzielności i aktywności w życiu społecznym.
Ile godzin w tygodniu mogę korzystać z usług asystenta?
Nie jest określone, ile godzin tygodniowo osoba niepełnosprawna może korzystać z usług asystenta. Istotne jest to, by nie przekroczyć określonych rocznych limitów dla poszczególnych grup osób. Asystent jest dostępny dla uczestnika programu 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu.
Ile kosztują usługi asystenta osoby z niepełnosprawnością?
Usługi asystenta w ramach programu AOON są bezpłatne.
Ile godzin asysty przysługuje w AOON 2026?
Maksymalnie od 360 do 840 h rocznie w zależności od stopnia i sprzężenia niepełnosprawności.
Gdzie złożyć wniosek do programu AOON?
W MOPS, GOPS – w Twojej gminie lub powiecie lub NGO realizującym program.
Źródła
- Gov.pl, 2026, https://www.gov.pl/web/uw-opolski/asystent-osobisty-osoby-z-niepelnosprawnoscia-dla-jednostek-samorzadu-terytorialnego—edycja-2027
- Program-AOON-JST-2026, https://gopssadki.naszops.pl/pliki/plik/program-aoon-jst-2026-1755590746.pdf
- Ustawa o rehabilitacji, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971230776/U/D19970776Lj.pdf
- Ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20240001802/O/D20241802.pdf
- Lista podmiotów AOON 2026, https://niepelnosprawni.gov.pl/program-fs/lista-zatwierdzonych-wnioskow-w-ramach-programu-resortowego-ministra-rodziny-pracy-i-polityki-spolecznej-asystent-osobisty-osoby-z-niepelnosprawnoscia-dla-jednostek-samorzadu-teryto-2/
gdzie można uzyskać informację jakie instytucje na terenie województwa opolskiego prowadzą ten program
Proszę pytać w lokalnych organizacjach pozarządowych oraz odpowiednich instytucjach typu MOPR, PCPR, MOPS, GOOPS. Jako agencja pracy dla osób niepełnosprawnych nie zajmujemy się gromadzeniem list instytucji terenie poszczególnych województw i nie udzielamy indywidualnej pomocy.
gdzie mam szukać asystenta? na własną rękę dawać ogłoszenia? Moja mama potrzebuje asystenta, ja nie daję już rady
Dziękuję za komentarz. Ma Pani 2 drogi. Znalezienie kogoś samodzielnie (ogłoszenia, poczta pantoflowa, znajomi, szkoły dla opiekónów medycznych i asystentów osób niepełnosprawnych) lub zdecydować się na wskazanie asystenta przez organizatora programu AOON, do którego złożyła Pani wniosek. Pozdrawiam.